De muziek van Carola Bauckholt is apart. Apart betekent afzonderlijk of op zichzelf. In de reclametaal heeft dit woord goed gefunctioneerd ter uitdrukking van exclusief of zeer elegant. Een minder aangename connotatie is: buitenissig. Dezer dagen gebruiken we ‘apart’ te kust en te keur in een betekenis die blijft hangen tussen appreciatie en disappreciatie. En na vaststelling van apartheid is de zaak afgedaan, hebben we het weer over iets anders. 

 

Le sens formidable. Ik parafraseer nu een breinwurm door mij gelanceerd in mijn eerste blog: le son indicible, wat weer een parafrase was op Le Corbusiers l’espace indicible. Waarmee wij dus via de onzegbare ruimte en de onzegbare klank terechtkomen in de ontzagwekkende wereld van de zintuiglijkheid. Zouden mijn breinwurmen ook die van Carola Bauckholt kunnen zijn, denk ik tijdens de voorbespreking in het Muziekgebouw aan ’t IJ op deck I. 

Thea Derks praat met Carola B. Op de achtergrond door de grote glazen ramen zien we een kolossaal cruiseschip. Op de boeg van dat immens grote hagelwitte zeeschip is in de kleuren rood, oranje, roestbruin en zwart de kop van een zeedier geschilderd. Een monster? Hoe dan ook: een entiteit. Daar ligt gedwee aan de kade – popelend straks weer door de golven te gaan, trots en ontembaar – niet een schip, maar een mythe.

‘Die ganze Welt ist Klang’, hoor ik Bauckholt zeggen. Ze zit roerloos, haar hoofd gesteund op de handen, te luisteren naar haar eigen muziek, die via een aan tafel bediende cd-speler, ‘veel te luid’ naar het idee van B., uit de speakers komt.

 

Carola Bauckholts composities zijn voorstellingen met klanken. Levende klanken, als het zuchten van vlammen, het ruisen van bomen, een deur waar het scharnier van kermt. Een klok die tikt. En naast Klang an sich zal ook zeker een fascinatie voor ritme en proportie Bauckholt ertoe hebben gebracht te gaan componeren. 

Haar composities zijn feitelijk het binnenstebuiten keren van een dekbedhoes. De binnenkant van het geluid naar buiten gebracht. Voor de tijd dat het duurt verleidt zij ons medeplichtig te zijn aan het avontuur van de omgang met ruistonen, wigtonen (Keil), met suizende geluiden (Schlammflocke). In haar composities horen wij dat wat wij zien in het boegbeeld van het zeeschip: een mythe.

 

De partituur is, zoals zij dat zelf uitdrukt, ‘klassiek’. Deze moet heel strikt genomen worden. ‘Er wordt niet geïmproviseerd’, zegt zij streng. En dan vervolgt zij met iets opmerkelijks. Ze zegt zo ongeveer: de muzikanten hebben dat niet nodig, want de tonen die ik aanbied zijn 'lebendig’. Begrijp ik daaruit dat zij het improviseren ziet als een creatieve bijdrage aan een partituur geboren uit nood of verveling, een verveling die de uitvoerenden van haar muziek bespaard blijft? Hoe dan ook, dat wat er klinkt op het concert zijn volledig en uitsluitend de concepten van Carola Bauckholt: klanksystemen die figureren in een (abstracte) voorstelling, geïnspireerd door wat zij hoorde in een formidabele door haar zo zintuiglijk beleefde wereld.

Fascinerend en op een bepaalde manier betoverend is deze muziek. Maar apart is zij ook. Want autonoom. 

 

Marijke Ferguson 

 

 

Op http://blog.eigentijds.radio4.nl/ (even naar beneden scrollen voor de post van 19 april) is de radio-opname van het concert te bekijken en beluisteren.

Hieronder de video van het inleidende gesprek tussen Carola Bauckholt en Thea Derks.